اسد الله معطوفى

143

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

قلوه‌سنگ‌هاى بزرگ به صورت مكعب مستطيل در عمق 5 / 1 مترى زمين درست شده‌اند . طول مقبره‌ها 2 تا 5 / 2 و عرض آن‌ها هم 1 تا 5 / 1 متر هستند كه ته آن‌ها بوسيله قبر كف‌بندى شده‌اند . در درون تعدادى از اين قبور ، ظروف ، سلاح‌هاى جنگى و وسايل زينتى به همراه مردگان به چشم مىخورند . 25 به هر صورت براى روشن‌تر شدن مسائل ، در زير بطور جداگانه به شيوه‌هاى تدفين اين عصر مىپردازيم . تدفين در تابوت‌هاى سفالين تابوت‌هاى عصر اشكانى يا به شكل كفش بودند كه مفهوم رمزى و تعليلى آن ، سفر راحت مرده براى طى طريق به دنياى ديگر بود . و يا به صورت قايق كه باز هم نمادى از مسافرت آرام به دنياى ديگر همچون سفر بر روى آب بىموج دريا محسوب مىشد . اين مقابر تابوت‌دار مربوط به دوران تاريخ ميلادى هستند كه از قبور كهنتر پايان دورهء هخامنشى و بابلى و آشورى ملهم شده‌اند . تابوت‌هاى مذكور 210 * 35 سانتيمتر عرض و طول و 35 سانتىمتر ژرفا دارند كه بدون لعاب و ساده ساخته شده‌اند و آن‌را در محوطه‌اى كه در صخره كنده‌اند دفن نموده‌اند . سپس روى تابوت را با درپوش سفالين كه به همين منظور آماده مىشده‌اند ، يا ورقه‌هاى نازك سنگ آهكى مسدود نموده‌اند . جهت جغرافيايى اين تابوت‌ها نيز شمالى جنوبى است و مردگان به صورت طاقباز ، دست‌ها صاف و چسبيده به پهلو و صورت به طرف پرستشگاه بوده‌اند . كودكان را در تابوت‌هاى كوچكتر دفن مىكردند و در كف همهء آن‌ها سوراخ‌ها و منافذى براى خروج گازهاى حاصل از مفاسد لاشه‌ها تعبيه مىنمودند . اين قبور تابوتى كه يك دورهء تحول را نشان مىدهند ، بازگشت به فرهنگ و آيين گذشتهء هخامنشى و نيالودن خاك را بشارت مىدادند . ولى موضوع اخير را كه باستان‌شناسان قرن معاصر دربارهء آيين زرتشتى عنوان كرده‌اند چندان ارتباطى با آيين مزديسنا ندارد ، زيرا چنين گورهايى بنابر عادات و رسوم پايان دوره ايلامى ، تابوت‌هاى وان‌مانند شبيه آشورى ، هخامنشى ( شوش ) ، نسا ، سغد ( آسياى ميانه ) و بابل جديد كه تابوت انسان‌نما در آنجا متداول بود ، ساخته و پرداخته شده‌اند . اين تابوت انسان‌نما با آنچه در مصر وجود داشت ، بىارتباط نبوده است . اشياى كمى در داخل اين نوع قبور نهاده بودند ، مگر سكه‌ها كه مفهوم